Javascript DHTML Drop Down Menu Powered by dhtml-menu-builder.com
..............نمايشکردنى کتيب.....................

شوێنه‌واره‌كانى ئایینى كریستی له‌مووسلأ
لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كه‌ له‌مه‌ڕ كۆنى و بارودۆخى هه‌نووكه‌یى ته‌لاره‌كانى ئایینى كریستی له‌ مووسلأ

نووسه‌ر: جان مۆریس فیێ دۆمه‌نیكى
وه‌رگێڕانى: نه‌جیب یاقۆ مووسلأ 1994
پێداچوونه‌وه‌: ئه‌ب ئه‌لبیر ئه‌

له‌ بنه‌ڕه‌تدا ئه‌م كتێبه‌ به‌زمانى فه‌ره‌نسى له‌لایه‌ن ڕۆژهه‌ڵاتناسى گه‌وره‌ (جان فیێ)وه‌ نووسراوه‌و ماوه‌ى سى و چوار ساڵى له‌ نووسینیدا به‌سه‌ر بردووه‌و له‌ساڵى 1939 تا 1973 له‌ عیراق مابووه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى له‌ مێژووى كڵێسه‌ى ڕۆژهه‌ڵات و شوێنه‌واره‌كانى له‌ عیراق بكۆڵێته‌وه‌، دواى جێهێشتنى عیراقیش له‌سه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌و تۆژینه‌وه‌كانى به‌رده‌وام بووه‌ تا ژماره‌ى نووسراوه‌كانى گه‌یشتووه‌ته‌ سێزده‌ كتێب و سه‌دو بیست و حه‌وت تۆژینه‌وه‌و وتار كه‌ له‌باره‌ى مێژووى كریستیانه‌وه‌ن له‌ وه‌رزنامه‌و گۆڤاره‌ جیهانییه‌ ئاست به‌رزه‌كاندا بڵاو كراونه‌ته‌وه‌ وه‌ك وه‌رگێڕ له‌ پێشه‌كى كتێبه‌كه‌دا ئاماژه‌ى پێداوه‌، ئه‌م كتێبه‌ باسى مێژووى ئایینى كریستی و ته‌لاره‌ ئایینییه‌كانى ده‌كات له‌ مووسلأ، ده‌كه‌وێته‌ دوو توێى 166 لاپه‌ڕه‌وه‌و 12 وێنه‌و 11 هێڵكارى تێدایه‌. كتێبه‌كه‌ به‌سه‌ر سێ به‌شدا دابه‌شكراوه‌، یه‌كه‌مین به‌ش له‌هه‌شت پاڕ پێكهاتووه‌ كه‌ ئه‌مانه‌ن: به‌ر له‌ مێژوو، ڕۆژهه‌ڵاتیان و ڕۆژئاواییان، كڵێسه‌ى تكریتییان، كڵێسه‌ له‌ناوچووه‌كان، سه‌رده‌مى زێڕینى ئه‌تابه‌گییه‌كان، مه‌غوول و كریستیان، ماوه‌ى پڕ ئاشووب و هێورى، كلدان و سریان و كاسۆلیك. لێكۆڵه‌ر دووپاتى كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ مووسلأ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاى سه‌رده‌مى نێرراوه‌كانه‌وه‌ ئاشناى ئایینى كریستى بووه‌و سێ له‌و نێرراوانه‌ هاتوونه‌ته‌ ئه‌و شاره‌ كه‌ بریتین له‌ بوترس و تۆماو برتلماوس، چوار قوتابى له‌ حه‌فتا قوتابییه‌كه‌شیان له‌گه‌لأ بووه‌ كه‌ بریتین له‌ ئه‌دى و مارى و بنیامین و سه‌معان، پاش ڕووخان و له‌ناوچوونى نه‌ینه‌وا خه‌ڵكى ده‌ستیان به‌وه‌ كرد له‌ ده‌ورى په‌رستگه‌و كۆشكه‌كان گرد ببنه‌وه‌ له‌وانه‌یش كه‌ ئه‌مڕۆ به‌ناوى ته‌پۆڵكه‌ى (یوونس پێغه‌مبه‌ر) ناسراوه‌، شوێنه‌وارێكى دیكه‌یش له‌ كه‌نارى ڕۆژهه‌ڵات، هه‌رچى كه‌نارى ڕۆژئاوایه‌ ئه‌وه‌ قه‌ڵاى كۆنى ئاشوورى لێیه‌ یان ئه‌وه‌ى له‌ ده‌قه‌ سریانییه‌كاندا به‌ ناوى (حصن واته‌ قه‌ڵاى عبرایا) ئاماژه‌ى پێكراوه‌، ئه‌م ناوچه‌یه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ به‌ مووسلأ ده‌ناسرێت به‌درێژایى سه‌رده‌مه‌كان زۆر نه‌هامه‌تى و شه‌ڕو ته‌نگژه‌ى به‌خۆوه‌ بینیوه‌ هه‌ر له‌سه‌رده‌مى ساسانییه‌كانه‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ فه‌رمانرٍِوایى ڕۆمان و هێرشه‌كانى عه‌ره‌بى و ئیسلامى، به‌ڵام كڵێسه‌و په‌رستگه‌كانى خۆى هه‌ر پاراستووه‌، خه‌ڵكى نه‌ینه‌وا هه‌ر له‌سه‌ده‌ى پێنجه‌مه‌وه‌ له‌ به‌سه‌رهاته‌كه‌ى مار به‌هنامى شه‌هید (360-363)و دامه‌زرێنه‌رى دێر مار مه‌تى باش ئاگه‌دارن. هه‌روه‌ها دامه‌زراندنى مارن به‌ جاسلیقى كورسى ڕۆژهه‌ڵات له‌ 647 كه‌ قه‌شه‌ى نه‌ینه‌وا بوو. دووه‌مین به‌شى كتێبه‌كه‌ له‌ دوو پاڕ پێكدێت، یه‌كه‌میان له‌ دیزاینى ئاسایى كڵێسه‌ى كلدۆ ـ ئاشوورى ده‌كۆڵێته‌وه‌و دووه‌مین پاڕ له‌ دیزاینى ئاسایى كڵێسه‌ى سریانى و ئه‌رسه‌زۆكسى ده‌كۆڵێته‌وه‌، كۆنترین دیزاینى ئه‌و كڵێسانه‌یش كڵێسه‌ى (كوخى)یه‌ كه‌ كۆنترین كڵێسه‌كانى عیراقه‌ له‌ (ته‌یسفۆن) كه‌ ده‌كاته‌ (مه‌دائین)ى هه‌نووكه‌. پاشان نووسه‌ر دیزاینه‌كانى كڵێسه‌ ئاشوورى و كلدانییه‌كان له‌ سه‌رده‌مه‌ جۆراوجۆره‌كان و له‌ ناوچه‌ جیا جیاكانى عیراق ڕوون ده‌كاته‌وه‌. له‌سێیه‌مین به‌شدا نووسه‌ر له‌كڵێسه‌ كۆنه‌كانى شارى مووسلأ ده‌كۆڵێته‌وه‌ كه‌ بریتین له‌كڵێسه‌ى مار ئه‌شعیاو ( شه‌معۆن الصفا) و مار گۆرگیس و كڵێسه‌ى (مسكنته‌) و (مافسیۆن) و كڵێسه‌ى (ته‌هره‌)ى كلدان و كڵێسه‌ى (تاهیر)ى سریانى كاسۆلیك و كڵێسه‌ى مار حودینى و كڵێسه‌ى مار تۆماى سریانى ئه‌رسه‌زۆكس و كڵێسه‌ى (ته‌هره‌)ى ئه‌رسه‌زۆكس و دواتر كۆتایى كتێبه‌كه‌ . به‌م شێوه‌یه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندى مێژووى مووسڵ و هونه‌رى خه‌ڵكى ئه‌و شاره‌مان بۆ ڕوون ده‌بێته‌وه‌، چونكه‌ نووسه‌ر نه‌خشه‌ى هه‌ر كڵێسه‌یه‌ك له‌ كڵێسه‌كانى مووسلأ و بناغه‌و سه‌رچاوه‌و مێژوو و هونه‌رى ته‌لارسازى و ئه‌ندازیارى ئه‌و كڵێسانه‌ى باس كردووه‌ چ له‌ ڕووى بیناسازى یان دیزایینه‌وه‌ بێت.